Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ tụt hậu về kinh tế

Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ tụt hậu về kinh tế

Việt Nam đang đối mặt với nguy cơ tụt hậu về kinh tế

Đây là đánh giá của ông Bùi Quang Vinh, nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư tại Hội thảo quốc tế “Quản trị kinh tế hướng tới Nhà nước kiến tạo” được tổ chức ngày 13/6 tại Hà Nội.

Quang cảnh hội thảo “Quản trị kinh tế hướng tới Nhà nước kiến tạo”. Ảnh: H.A.

Đối mặt với nhiều thách thức

Đánh giá chung về 30 năm đổi mới của Việt Nam, ông Bùi Quang Vinh cho rằng, chúng ta đã đạt được nhiều thành tựu. Về tăng trưởng kinh tế, thành tựu lớn là Việt Nam đã đạt được mức tăng trưởng kinh tế nhanh, góp phần đưa Việt Nam từ một nước nghèo trở thành một nước có thu nhập trung bình thấp vào năm 2009. Sau 3 thập kỷ, quy mô nền kinh tế đã tăng 31 lần, tỷ lệ nghèo giảm nhanh và chỉ số bất bình đẳng về thu nhập tăng ít.

Điều trăn trở là, mặc dù đã đạt được nhiều thành tựu song theo ông Vinh, Việt Nam ngày càng tụt hậu hơn về thu nhập và quy mô kinh tế so với các quốc gia phát triển khác. Theo đó, mặc dù GDP tăng trung bình 6-7%/năm, nhưng giá trị tuyệt đối lại nhỏ bé so với các nước do Việt Nam có xuất phát điểm thấp.

Ông Bùi Quang Vinh dẫn chứng, sau 15 năm, thu nhập bình quân đầu người của Việt Nam chỉ tăng 1.600 USD, trong khi đó con số này ở Thái Lan là 3.600 USD, Malaysia là 6.500 USD và Hàn Quốc là 16.000 USD. Khoảng cách này của Việt Nam so với các nước lớn ngày càng xa, ông Vinh nhấn mạnh.

Về tổng GDP, sau 15 năm tổng GDP của Việt Nam chỉ tăng 160 tỷ USD, con số này của Thái Lan là 270 tỷ USD, của Malaysia là 200 tỷ USD, đặc biệt là Indinexia có mức tăng là 700 tỷ USD và Hàn Quốc tới 850 tỷ USD.

Từ những dẫn chứng này, ông Bùi Quang Vinh, cho rằng Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức và có nguy cơ ngày càng tụt hậu so với các nước khác. Thách thức đầu tiên là thời gian còn lại của thời kỳ dân số vàng của Việt Nam còn rất ngắn ngủi, chỉ còn 5-10 năm nữa.

Thách thức thứ hai Việt Nam đang phải đối mặt là những động lực từ công cuộc đổi mới trước đây đang cạn kiện dần. Cụ thể, ông Vinh cho biết, Việt Nam đã chuyển đổi từ nền kinh tế tập trung, bao cấp sang nền kinh tế thị trường, dù chưa đầy đủ, nhưng đã tạo ra nhiều động lực mạnh mẽ, đưa nền kinh tế có quy mô như hiện nay, thị trường tiền tệ và hàng hóa phát triển, xóa bỏ nỗi ảnh ánh về thời kỳ tem phiếu.

“Tuy nhiên, các động lực đó đang tới hạn. Do đó, Việt Nam cần tìm ra những động lực mới mang tính căn cơ hơn nữa, đặc biệt về thể chế. Đây cũng là cơ hội và dư địa để phát triển”, ông Vinh nhấn mạnh.

Thách thức thứ ba, đó là Việt Nam đã và đang hội nhập sâu hơn về kinh tế, điều này đem lại nhiều cơ hội cũng như thách thức cho Việt Nam. Nếu tận dụng tốt sự tiến bộ về khoa học công nghệ, Việt Nam sẽ tăng tính cạnh tranh và tạo ra những bước nhảy vọt. Ngược lại, nếu không tận dụng được cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0, thì kinh tế Việt Nam sẽ còn tụt hậu xa hơn nữa.

Nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng nhấn mạnh các thách thức lớn đối với Việt Nam hiện nay đó là sự nổi lên mạnh của Trung Quốc về kinh tế có tác động đến Việt Nam; sự tăng trưởng nhanh của tầng lớp trung lưu tạo ra nhiều cơ hội lẫn thách thức; tăng trưởng năng suất trên đà giảm xuống chỉ còn 4,5% như hiện nay, trở thành thách thức đối với tăng trưởng và việc làm đến năm 2035.

Cần đảm bảo sự công bằng

Cũng tại hội thảo này, chia sẻ về thực trạng nền hành chính liên quan đến quản trị kinh tế của Việt Nam, TS. Nguyễn Sĩ Dũng, nguyên Phó Chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội cho rằng, hiện các Bộ ngành đẻ ra rất nhiều giấy phép con, điều kiện kinh doanh. Do đó Chính phủ và Quốc hội đang phải thẩm định để sàng lọc các điều kiện kinh doanh này để không cản, cấm doanh nghiệp (DN), người dân. Chi phí thực thi pháp luật hiện nay còn lớn, dù Chính phủ đang hướng đến cắt giảm chi phí cho DN, người dân và xã hội nhưng chưa thể giải quyết được.

Bên cạnh đó, việc “dẫm chân” nhau trong chuyện phân quyền giữa trung ương và địa phương cũng là cản trở đối với thực thi Nhà nước kiến tạo. Theo ông Dũng, hiện nay, phân quyền hết sức chồng chéo, từ cấp xã, huyện, tỉnh đến trung ương, do đó trách nhiệm cuối cùng không rõ ràng, rất khó để quy trách nhiệm.

Ông Nguyễn Sĩ Dũng nhấn mạnh, cần phải bảo đảm sự công bằng giữa các DN, các DN phải được phân bổ nguồn lực như nhau và không tạo ra rào cản hoặc ưu đãi nhằm cản trở, khu biệt DN.

Kiến nghị giải pháp xây dựng nhà nước kiến tạo, ông Bùi Quang Vinh cho rằng cần tăng cường năng lực của Nhà nước, để Nhà nước đóng vai trò kiến tạo và Nhà nước cần tránh can thiệp sâu vào nền kinh tế, bởi nếu can thiệp sâu sẽ gây hại đến nền kinh tế.

Bên cạnh đó, cần tránh tình trạng độc quyền và chồng chéo, làm sao để quá trình đưa ra quyết định được nhanh chóng, không để lỡ cơ hội.

Nguyên Bộ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng nhấn mạnh, cần xây dựng khuôn khổ pháp luật hợp lý và bao quát, để khi quá trình phát triển bị chệch hướng thì Nhà nước thực hiện điều chỉnh thông qua khung pháp luật.