Một chuyến hàng chậm, một tài xế mệt mỏi hay một tin nhắn cập nhật tiến độ đều có thể đặt doanh nghiệp môi giới vận tải trước câu hỏi về trách nhiệm pháp lý. Vấn đề không chỉ là duy trì liên lạc, mà còn là ranh giới giữa theo dõi lô hàng và tác động đến quyết định của tài xế.

Theo bài viết của FreightWaves, tại hội thảo về tuân thủ dành cho doanh nghiệp môi giới vận tải trong khuôn khổ F3, Aqil Naeem, đồng sáng lập kiêm giám đốc điều hành E3 Group, đã chia sẻ cách các cuộc trao đổi với lãnh đạo pháp chế định hình sản phẩm xác minh và giao tiếp với tài xế của công ty.

💡 Điểm tin cốt lõi

Theo Naeem, rủi ro không nằm ở việc liên lạc thông thường, mà ở nội dung có thể bị xem là gây sức ép hoặc chi phối hành vi của tài xế. Rà soát giấy xác nhận cước, chuẩn hóa quy trình, xác minh người đến nhận hàng và hạn chế lưu giữ dữ liệu nhạy cảm là những việc doanh nghiệp có thể chủ động thực hiện. Tuy nhiên, chưa có một cách xử lý thống nhất cho các tình huống như tài xế mệt mỏi, giao hàng trễ hay chuyển cuộc trao đổi từ hệ thống tự động sang nhân viên.

Ranh giới giữa cập nhật và gây sức ép

Naeem cho biết những câu hỏi về giao tiếp với tài xế xuất phát từ các cuộc trao đổi với nhiều giám đốc pháp chế tại những doanh nghiệp thuộc nhóm 20 nhà môi giới hàng đầu mà E3 đang hợp tác. Mối lo của họ là một sai sót có thể dẫn đến rủi ro trách nhiệm lên tới hàng trăm triệu USD.

Theo cách Naeem diễn giải, tòa án không chỉ xem xét việc doanh nghiệp có gọi điện hỏi tình hình hay không, mà chú ý đến việc lời nói của doanh nghiệp có chi phối hành động của tài xế hay không. Hỏi tài xế có đang đúng tiến độ khác với việc nhắc đến khoản phạt 10.000 hoặc 15.000 USD, ngay cả khi khoản phạt đó có thật.

“Việc đề cập đến một khoản phạt với ai đó, chẳng hạn, dù đó có thể là thông tin đúng, vẫn là dấu hiệu rõ hơn cho thấy doanh nghiệp đang chi phối những gì tài xế làm”, Naeem nói.

Ở khâu xác minh, ông dẫn một vụ kiện trong đó nhà môi giới bị xác định có trách nhiệm vì không kiểm tra việc đơn vị vận tải đã chuyển tiếp lô hàng cho một bên môi giới khác. Theo lời kể của ông, doanh nghiệp đã không thực hiện bước kiểm tra đơn giản để xác nhận người đến nhận hàng đúng là người cần nhận.

Kết luận của Naeem là quy trình vận hành tiêu chuẩn, gọi tắt là SOP, cần tập trung vào nhiệm vụ của nhà môi giới: xác minh người nhận hàng, theo dõi tiến độ và trao đổi tình trạng lô hàng, thay vì kiểm soát quá mức hoạt động vận chuyển.

Hai cách tiếp cận, chưa có đồng thuận

Naeem quan sát thấy các doanh nghiệp đang phản ứng theo hai hướng rất khác nhau. Cả hai đều chưa giải quyết trọn vẹn những tình huống khó trong vận hành.

Hạn chế liên hệ và thông tin tiếp nhận

Một số nhà môi giới muốn ít hoặc không liên hệ với tài xế. Một số khách hàng E3 còn đề nghị ẩn dữ liệu trong sản phẩm xác minh để giới hạn thông tin họ có thể nhìn thấy.

Mở rộng danh sách kiểm tra

Ở chiều ngược lại, một số doanh nghiệp xây dựng SOP với khoảng 20 câu hỏi, biến mỗi lần liên hệ tài xế thành một lượt kiểm tra sức khỏe và an toàn nhằm bao quát nhiều tình huống.

Ví dụ, nếu tài xế báo bị ốm, nhà môi giới chuyển thông tin cho điều phối viên nhưng tài xế không được thay thế, trách nhiệm sẽ được xem xét ra sao? Naeem đặt tình huống liệu tòa có thể coi nhà môi giới là bất cẩn vì không tìm đơn vị vận tải khác khi còn tám giờ để xử lý.

Tương tự, khi tài xế báo sắp hết thời gian lái xe cho phép hoặc quá mệt để giao hàng, hỏi về tài xế thay thế có thể bị diễn giải thành sức ép tiếp tục chạy. Đổi lịch giao lại có thể phát sinh chi phí và phản ứng từ khách hàng. Theo Naeem, chưa có câu trả lời duy nhất; quyết định còn tùy yêu cầu giao hàng của từng khách hàng.

Giấy xác nhận cước: điểm bắt đầu rà soát

Trong khi nhiều tình huống vẫn còn tranh luận, Naeem cho rằng rà soát giấy xác nhận cước là bước có thể làm ngay. Ông mô tả những vụ kiện trong đó chủ hàng đưa điều khoản phạt vào tài liệu này, sau đó nhà môi giới chuyển tài liệu cho tài xế.

Lập luận trong những vụ việc được ông nêu là việc truyền đạt khoản phạt có thể thể hiện sự chi phối và gây sức ép buộc tài xế đến đúng giờ. Vì vậy, ông khuyến nghị kiểm tra nội dung giấy xác nhận cước, loại bỏ ngôn ngữ có thể thúc đẩy hành vi bất lợi.

Bước tiếp theo, theo Naeem, là xác định rõ quy trình sau khi nhận hàng: ghi nhận lô hàng chậm như thế nào, ai tiếp nhận câu hỏi và trường hợp ngoại lệ được chuyển đến đâu để xử lý.

Tự động hóa việc thường lệ, chuyển ngoại lệ cho con người

Theo Naeem, những nhà môi giới tiên tiến về công nghệ đang hướng đến giao tiếp tự động theo SOP được lập thành văn bản. Ông cho biết một số doanh nghiệp muốn chịu trách nhiệm về quy trình đã thiết lập, thay vì phụ thuộc vào từng cuộc trao đổi riêng lẻ giữa các cá nhân.

Trước khi nhận hàng: ưu tiên xác minh đúng người

Naeem khuyến nghị tự động hóa các kiểm tra tiêu chuẩn, đặc biệt là xác nhận người đến điểm nhận hàng thực sự làm việc cho đơn vị vận tải được chỉ định. Theo ước tính của ông trong nhóm doanh nghiệp ông trao đổi, khoảng một phần ba chưa thực hiện bước này; hai phần ba còn lại làm thủ công, cách mà ông cho rằng có thể tạo thêm rủi ro trách nhiệm.

Sau khi nhận hàng: xử lý ngoại lệ thận trọng hơn

Nếu lô hàng đúng tiến độ và không có bất thường, Naeem cho rằng có thể để hệ thống tự động duy trì trao đổi thường lệ. Khi tài xế phản hồi có vấn đề, cuộc trao đổi cần được chuyển cho con người.

Ông không cho rằng có thể giao toàn bộ quá trình cho một giải pháp tự chủ hoàn toàn. Thay vào đó, các tác nhân AI có thể đóng vai trò kiểm tra ban đầu và cung cấp thông tin để hỗ trợ xử lý.

📌 Lưu ý thị trường

Các đánh giá về trách nhiệm pháp lý, ví dụ kiện tụng và khuyến nghị vận hành trong bài là quan điểm của Naeem được FreightWaves thuật lại. Nguồn tin không đưa ra một quy trình bảo đảm tránh kiện tụng, cũng không xác lập rằng mọi hình thức tự động hóa đều làm giảm trách nhiệm pháp lý.

Ghi âm và bài toán lưu giữ dữ liệu

Về ghi âm cuộc gọi, Naeem đã gặp cả doanh nghiệp ghi lại mọi cuộc gọi trên nền tảng điện thoại qua Internet lẫn doanh nghiệp không ghi cuộc nào. Ông cảnh báo việc ghi âm có chọn lọc, đặc biệt là chủ động không ghi các cuộc trao đổi với đơn vị vận tải, cũng có thể bị nhìn nhận bất lợi tại tòa.

Theo ông, bỏ qua vấn đề không phải giải pháp: tài xế có thể khẳng định nhà môi giới đã nói điều gì đó, trong khi thiếu hồ sơ khiến doanh nghiệp khó phản hồi. Tuy nhiên, thời hạn lưu giữ trao đổi cần được quyết định với sự tham gia của cố vấn pháp lý.

Đối với dữ liệu định danh cá nhân, Naeem nhấn mạnh việc tiêu hủy ngay sau khi kết thúc mục đích sử dụng được phép. Ông cho biết từng gặp doanh nghiệp thuộc nhóm 50 nhà môi giới hàng đầu vẫn lưu hàng chục nghìn giấy phép lái xe thương mại trong thư điện tử, và cảnh báo về nguy cơ bị phạt nếu tài liệu không được tiêu hủy sau thời gian sử dụng được phép.

Theo Naeem, E3 lưu giá trị băm của danh tính thay vì lưu chính giấy tờ. Ông cho biết mạng lưới xác minh khoảng 7.000 tài xế mỗi ngày và đã ghi nhận hơn nửa triệu chủ xe tự vận hành, qua đó có thể nhận diện tài xế quay lại mà nhà môi giới không phải thu thập lại giấy phép lái xe thương mại.

Ông cũng dự đoán một số nhà môi giới sẽ dừng các dự án nội bộ lưu lịch sử trao đổi để tính chỉ số đúng giờ riêng, do lo ngại hồ sơ không đầy đủ khi xảy ra sự cố.

Áp lực từ chủ hàng, cơ hội cho môi giới

Naeem nhận định rủi ro trách nhiệm đang dịch chuyển lên các mắt xích phía trên của chuỗi cung ứng, khiến chủ hàng quan tâm hơn đến cơ chế xác minh và kiểm soát giao tiếp của nhà môi giới.

Ông dẫn vụ kiện liên quan đến Unilever, trong đó không ai kiểm tra chiếc xe đến cơ sở có thuộc đơn vị vận tải dự kiến hay không. Theo lời ông, sau một sự cố, chủ hàng trở thành bị đơn và nhìn nhận vụ việc như một rủi ro đối với thương hiệu.

Với nhà môi giới, Naeem cho rằng đây cũng là cơ hội tạo lợi thế nếu có thể chứng minh với chủ hàng rằng quy trình được kiểm soát tốt. Dù chưa có một bộ hướng dẫn thống nhất cho việc chuyển cấp xử lý, bố trí phương án vận chuyển thay thế hay sử dụng AI sau khi nhận hàng, doanh nghiệp vẫn có thể bắt đầu từ rà soát giấy xác nhận cước, củng cố SOP, xác minh người nhận hàng và giảm lưu giữ dữ liệu nhạy cảm.

Nguồn: FreightWaves, bài viết về rủi ro giao tiếp với tài xế của doanh nghiệp môi giới vận tải; các phát biểu được dẫn từ Aqil Naeem tại hội thảo F3.

Scanwell Logistics Vietnam có thể hỗ trợ như thế nào?

Bài viết cung cấp thông tin tham khảo về chủ đề hậu cần; không phải cam kết cung cấp dịch vụ của Scanwell cho các hoạt động được đề cập. Với nhu cầu vận chuyển hàng hóa thương mại, quý khách có thể liên hệ Scanwell Logistics Vietnam để trao đổi và xác nhận phạm vi hỗ trợ phù hợp.

Đồng hành cùng Scanwell Logistics – Tối ưu hóa chuỗi cung ứng

Liên hệ Scanwell Logistics Vietnam để trao đổi nhu cầu cụ thể và xác nhận phạm vi, điều kiện dịch vụ logistics tối ưu cho doanh nghiệp của bạn. Khi có nhu cầu, hãy chuẩn bị điểm đi, điểm đến, loại hàng, trọng lượng/kích thước, Incoterms và thời gian dự kiến để được tư vấn.

Liên hệ Scanwell Logistics Vietnam ngay

Câu hỏi thường gặp

Có thể liên hệ Scanwell ở đâu?

Thông tin liên hệ được công bố tại trang liên hệ Scanwell.

Trang dịch vụ vận tải biển giới thiệu hình thức nào?

Trang vận tải biển giới thiệu FCL và LCL. Phạm vi áp dụng cho từng lô hàng cần được xác nhận riêng.

Scanwell có trang thông tin vận tải hàng không không?

Có. Xem trang vận tải hàng không và liên hệ để xác nhận điều kiện phù hợp với nhu cầu thực tế.

Trang hải quan nêu những chứng từ nào?

Trang dịch vụ hải quan nêu hóa đơn thương mại, phiếu đóng gói, BL/AWB, C/O và giấy phép khi áp dụng.